Percepcja wzrokowa jest zdolnością do rozpoznawania i rozróżniania bodźców wzrokowych, które znajdują się w naszym polu widzenia, a także ich interpretowania poprzez odniesienie do wcześniejszych doświadczeń. Wrażenie wzrokowe powstaje na siatkówce ale rozpoznanie i interpretacja bodźca dokonuje się w mózgu.
Percepcja wzrokowa przebiega na trzech poziomach, które można opisać jako:
- Wzrokowe spostrzeganie znaków graficznych przez receptor, czyli siatkówkę oka
- Przetwarzanie bodźców na impulsy nerwowe przekazywane przez nerw wzrokowy do mózgowej części analizatora wzrokowego w płacie potylicznym
- Analizę i syntezę wzrokową, które stanowią wyodrębnienie i rozpoznawanie wrażeń wzrokowych ze względu na ich rozmieszczenie w przestrzeni oraz kształt
Spostrzeganie figury i tła.
Mózg jest tak zorganizowany, że spośród wszystkich bodźców które znajdują się w naszym polu percepcyjnym, może wybrać te, które w danej chwili mają dla nas znaczenie. Najlepiej spostrzegamy te rzeczy na których koncentrujemy uwagę. Wybrane bodźce wzrokowe, słuchowe, dotykowe, węchowe i smakowe czyli te, które znajdują się w centrum naszej uwagi tworzą figurę w naszym polu percepcyjnym, pozostałe zaś stanowią słabo spostrzegane tło. Jeśli człowiek ma słabo rozwiniętą umiejętność rozróżniania figury od tła jego uwaga przeskakuje z bodźca na bodziec bez względu na to, jak jest on istotny dla wykonywanej czynności. Ten brak zdolności eliminowania nieistotnych bodźców powoduje rozproszenie koncentracji dezorganizację czynności oraz zaburzenie przerzutności uwagi, które stanowi niemożność skierowania jej z jednego bodźca na inne.
Oto kilka ćwiczeń wspomagających rozwijanie umiejętności wyróżniania figury i tła:
Ćwiczenia ruchowe:
- Przeszukiwanie przestrzeni – Na kartce z wieloma narysowanymi przedmiotami znajdź i wskazuj jedynie te, które pasują do określonej kategorii (np. tylko kształty geometryczne).
- Ćwiczenia w ciemności – Rozpoznawanie przedmiotów dotykiem, ignorując tło. Pozwala to na skupienie się na figurze bez zakłóceń wzrokowych.
- Zabawa z latarką – W ciemnym pokoju świeć latarką na różne przedmioty i próbuj je identyfikować, koncentrując uwagę na wybranym obiekcie.
Ćwiczenia wizualne:
- Znajdź ukryty kształt – Użyj ilustracji, w których kształty są ukryte wśród innych elementów. Spróbuj wyodrębnić konkretny kształt (np. zwierzę lub literę).
- Obrysuj kształt – Na ilustracji z wieloma nakładającymi się obiektami obrysuj tylko wybrane kształty, ignorując tło.
- Kolorowanie wybranego elementu – W czarno-białym obrazku zaznacz i pokoloruj tylko te elementy, które należą do określonej kategorii (np. tylko drzewa w lesie).
- Zamazana figura – Przygotuj obrazki, w których figury są częściowo zamazane lub schowane, a następnie spróbuj je zidentyfikować
Bibliografia:
B. Odowska Szlachcic, B. Mierzejewską „Wzrok i słuch – zmysły wiodące w uczeniu się w aspekcie integracji sensorycznej”